Szafarz wystawienia i błogosławieństwa eucharystycznego (fragment)

Artykuł pod takim tytułem, autorstwa ks. Jerzego Adamczyka,  pojawił się ostatnio w Liturgia Sacra 23 (2017), nr 1, s. 157-168. Poniżej możecie odczytać tylko fragment, który dotyczy osób świeckich i to bez przypisów.

Wierni nie posiadający sakramentu święceń

Pośród celebransów wystawienia Najświętszego Sakramentu i błogosławieństwa eucharystycznego wyróżnia się szafarzy zwyczajnych, posiadających sakrament święceń, podzielonych na trzy stopnie hierarchiczne: biskup, prezbiter i diakon, jednakże obowiązujące prawo przewiduje także istnienie szafarzy nadzwyczajnych, nie posiadających sakramentu święceń, którzy mogą dokonywać jedynie wystawienia i schowania Najświętszego Sakramentu, bez udzielania błogosławieństwa Sanctissimum. Odnośnie do tej drugiej kategorii ministrów należy stwierdzić, że prawodawstwo przeszło w tej kwestii istotną ewolucję.

Poprzedni Kodeks wyraźnie stanowił, że szafarzem wystawienia i repozycji Najświętszego Sakramentu jest kapłan albo diakon; ministrem błogosławieństwa eucharystycznego jest tylko kapłan, nie może udzielić go diakon, wyjąwszy przypadek, w którym, według kan. 845 § 2, zanosi do chorego Wiatyk. Prawodawca nie brał więc pod uwagę przypadku akolity, a tym bardziej wiernego laika – jako szafarza wystawienia i schowania Najświętszego Sakramentu.

Sobór Watykański II nakreślił inną wizję dyscypliny kościelnej, koncentrując się przede wszystkim na większym udziale laików w życiu liturgicznym Kościoła41. Odnośnie do kwestii laików, jako nadzwyczajnych szafarzy wystawienia i schowania Najświętszego Sakramentu, to kluczowe znaczenie mają dokumenty posoborowe: motu proprio papieża Pawła VI Ministeria quaedam z 15 sierpnia 1972r. i instrukcja Immensae caritatis ówczesnej Kongregacji Dyscypliny Sakramentów z 29 stycznia 1973 r.42

Pierwszy z tych dokumentów reformuje święcenia niższe w Kościele łacińskim; eksplikuje się tu urzędy (posługi) lektora i akolity, łączone w sposób specjalny z posługami słowa i ołtarza; co więcej, urzędy te przejmują w całości funkcje subdiakona. W ten sposób uwydatnia się jeszcze lepiej różnicę między duchownymi (odtąd rozumianymi jako osoby po święceniach diakonatu) i laikami, gdyż „posługi [te] mogą być powierzane wiernym świeckim, tak iż przestają być zastrzeżone do kandydatów do sakramentu kapłaństwa”. W ten sposób zostały uchylone normy obowiązującego Kodeksu o święceniach niższych i o ich szczegółowych zadaniach.

Między specyficznymi zadaniami akolity jako najważniejsze jawi się możliwość udzielania Komunii św. jako szafarzowi nadzwyczajnemu, ilekroć szafarze zwyczajni są nieobecni, nie mogą tego uczynić z powodu choroby, podeszłego wieku lub innej funkcji duszpasterskiej, albo ilekroć liczba wiernych przystępujących do świętego Stołu jest tak wielka, że odprawianie Mszy by się przeciągało, W tych samych nadzwyczajnych okolicznościach można mu zlecić wystawienie Najświętszego Sakramentu Eucharystii do publicznej adoracji wiernych, a następ, nie schowanie, jednak bez udzielenia ludowi błogosławieństwa.

Wyraźnie jednak przypomina się, że tylko do duchownego, czyli do ministra wyświęconego, należy zwyczajnie wystawienie i schowanie Eucharystii; nadto wyłącznie do niego należy błogosławieństwo eucharystyczne.

Instrukcja Immensae caritatis mówi o innej figurze, o ministrze nadzwyczajnym Komunii św., różnym od akolity. Nie jest to posługa ustanowiona, ale delegowana, która, jak zaleca to instrukcja, może być powierzana wybranym osobom w następującej kolejności: lektor, alumn wyższego seminarium zakonnik, zakonnica, katechista, wierny mężczyzna lub kobieta — z zachowaniem określonej tu kolejności, którą jednak może zmienić ordynariusz miejsca według roztropnego uznania.

W dokumencie tym nie mówi się nic o wystawieniu eucharystycznym, ale nic nie przeszkadza, żeby takie upoważnienie było przyznane—przez analogię z funkcjami akolity i w okolicznościach, w których może on wykonywać ten obrzęd – szafarzowi nadzwyczajnemu lub innemu ministrowi delegowanemu ad actum spośród wyznaczonych przez ordynariusza miejsca.

Rituale Romanum „De sacra Communione et de Cultu Mysterii Eucharistici extra Missam” przypomina, że nadzwyczajnymi szafarzami wystawienia i repozycji Sanctissimum, gdy kapłan i diakon są nieobecni lub mają prawnie uzasadnioną przeszkodę, są akolita i szafarz nadzwyczajny Komunii św., jeden z członków wspólnoty zakonnej lub pobożnego stowarzyszenia świeckiego męskiego i żeńskiego oddających się adoracji eucharystycznej, wyznaczony przez ordynariusza miejsca.

Według schematu KPK o sakramentach z 1975 r. nadzwyczajnym szafarzem wystawienia i schowania Sanctissimi Sacramentijest akolita. Natomiast w schematach Kodeksu z 1980 i 1982 r. nadzwyczajnym szafarzem wystawienia i schowania Eucharystii jest akolita, szafarz nadzwyczajny Komunii świętej lub ktoś inny wyznaczony przez ordynariusza miejsca.

Kan. 943 obowiązującego KPK postanawia:

W szczególnych okolicznościach, tylko wystawienia i schowania, jednak bez błogosławieństwa, może dokonać akolita, szafarz nadzwyczajny Komunii świętej lub ktoś inny wyznaczony przez ordynariusza miejsca, z zachowaniem przepisów wydanych przez biskupa diecezjalnego53.

Tak więc w szczególnych okolicznościach oraz za odpowiednim pozwoleniem wierny nie posiadający sakramentu święceń może wykonywać wystawienie eucharystyczne, otwierając drzwiczki tabernakulum, składając cyborium na ołtarzu lub wystawiając hostię w monstrancji. W tej materii jednak trzeba przestrzegać przepisów prawa powszechnego, ale także partykularnego, które winny być ustalone przez biskupa diecezjalnego.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.